PROMASTOP-CC to wodorozcieńczalna, endotermiczna i pęczniejąca powłoka ogniochronna stosowana do zabezpieczania przejść instalacyjnych. Nakłada się ją na płyty z wełny skalnej wypełniające otwór w ścianie lub stropie oraz na przechodzące przez niego kable, koryta i rury. Prawidłowo wykonane uszczelnienie z PROMASTOP-CC pozwala uzyskać odporność ogniową do klasy EI 120. Ostateczna klasyfikacja wynika jednak z Europejskiej Oceny Technicznej dla konkretnego układu, uwzględniającego rodzaj przegrody, grubość wełny i typ instalacji. Montaż obejmuje przygotowanie otworu, zabudowę płyt z wełny o gęstości co najmniej 140 kg/m³, nałożenie powłoki o minimalnej grubości suchej 0,7–1,0 mm na wełnę i instalacje oraz oznakowanie przejścia. Masę można nakładać pędzlem, wałkiem lub natryskiem w temperaturze od +10°C do +45°C.
Poradnik jest przeznaczony dla wykonawców instalacji elektrycznych i sanitarnych, firm zajmujących się bierną ochroną przeciwpożarową, kierowników budów, inspektorów nadzoru oraz zarządców budynków. Omawia zasady stosowania PROMASTOP-CC, wymagania montażowe i elementy podlegające kontroli podczas odbioru. Dane techniczne pochodzą z karty produktu i Europejskiej Oceny Technicznej ETA-16/0523. Przed rozpoczęciem prac trzeba sprawdzić ich obowiązujące wersje, ponieważ producent okresowo aktualizuje dokumentację.
Czym jest PROMASTOP-CC i jak działa w czasie pożaru?
PROMASTOP-CC jest gotową do użycia masą na bazie wody, która po wyschnięciu tworzy elastyczną powłokę. Podczas pożaru zachodzą dwa procesy. Reakcja endotermiczna pochłania ciepło, opóźniając nagrzewanie wełny i elementów instalacji. Jednocześnie pęcznienie zwiększa objętość powłoki, co pozwala zamykać szczeliny powstające wokół kabli, gdy ich izolacja mięknie i ulega wypaleniu. Uszczelnienie ogranicza przedostawanie się płomieni i gorących gazów przez otwór oraz spowalnia wzrost temperatury po nieogrzewanej stronie przegrody.
Sama masa nie stanowi kompletnego uszczelnienia. Stosuje się ją w połączeniu z płytami z wełny skalnej o klasie reakcji na ogień A1, temperaturze topnienia wynoszącej co najmniej 1000°C i gęstości nie mniejszej niż 140 kg/m³. Wełna wypełnia otwór i tworzy przegrodę mechaniczną. Powłoka zabezpiecza jej powierzchnię, krawędzie oraz instalacje przechodzące przez uszczelnienie. Zastąpienie wymaganej wełny materiałem o mniejszej gęstości albo pominięcie powłoki na kablach powoduje niezgodność z przebadanym układem. Tak wykonane przejście nie ma potwierdzonej klasy odporności ogniowej.
PROMASTOP-CC jest dopuszczony do kategorii użytkowania typu X, obejmującej również miejsca narażone na warunki atmosferyczne. Produkt dostarczany jest w wiadrach o pojemności 12,5 kg. Ma Europejską Ocenę Techniczną ETA-16/0523 oraz deklarację właściwości użytkowych.
Gdzie można stosować PROMASTOP-CC – rodzaje przegród i instalacji
PROMASTOP-CC można stosować w przegrodach i przy instalacjach objętych badaniami ogniowymi oraz wymienionych w ocenie technicznej. Dokumentacja określa także dopuszczalne wymiary otworów i warunki zabudowy.
Przegrody, w których można wykonać uszczelnienie:
- ściany lekkie (szkieletowe z płyt gipsowo-kartonowych) o grubości co najmniej 100 mm,
- ściany masywne (murowane, betonowe) o grubości co najmniej 100 mm,
- stropy masywne o grubości co najmniej 150 mm.
Instalacje, które mogą przechodzić przez uszczelnienie:
- kable pojedyncze i wiązki kabli, w tym na drabinkach i korytach kablowych,
- konstrukcje wsporcze kabli,
- małe koryta i rurki instalacyjne z tworzywa o średnicy do 16 mm,
- rury z tworzyw sztucznych PVC-U, PE-HD, PP-H i PP-R,
- rury kompozytowe aluminiowo-plastikowe i wielowarstwowe,
- rury metalowe z izolacją z wełny skalnej.
Maksymalny wymiar otworu w ścianie wynosi 1000 × 3000 mm. W stropie, przy zastosowaniu jednej płyty o grubości 50 mm, szerokość otworu nie może przekraczać 600 mm. Dwie płyty po 50 mm pozwalają zwiększyć ją do 1000 mm, pod warunkiem zachowania minimalnego stosunku obwodu do powierzchni otworu określonego w dokumentacji.
Instalacje wraz z izolacjami i konstrukcjami wsporczymi mogą zajmować maksymalnie 60% przekroju otworu. Przekroczenie tego limitu jest jedną z częstszych przyczyn zakwestionowania uszczelnienia podczas odbioru.
Jaką klasę odporności ogniowej daje PROMASTOP-CC?
Klasa odporności ogniowej zależy od zastosowanej wełny, rodzaju instalacji oraz konstrukcji przegrody. Dla uniwersalnych uszczelnień przejść mieszanych, przez które prowadzone są kable i rury, przewidziano następujące rozwiązania:
- Jedna płyta wełny 50 mm – EI 60 w ścianach lekkich, ścianach masywnych i stropach masywnych.
- Jedna płyta 80 mm lub dwie płyty 50 mm – EI 120 w tych samych rodzajach przegród.
W układzie z dwiema płytami o grubości 50 mm ich wzajemne odsunięcie może wynosić 0 mm w ścianach lekkich, od 0 do 110 mm w ścianach masywnych oraz od 0 do 170 mm w stropach masywnych. Pozwala to umieszczać płyty przy obu licach grubszej przegrody.
Rury z tworzyw sztucznych o średnicach 32–160 mm mogą w odpowiednim układzie osiągać klasę EI 120, natomiast rury stalowe z izolacją z wełny skalnej EI 60. Dla kabli prowadzonych w osłonach możliwe jest uzyskanie klasy do EI 120, zależnie od ich średnicy i rodzaju instalacji.
Klasa uszczelnionego przejścia nie może być wyższa niż klasa samej przegrody. Zastosowanie uszczelnienia EI 120 w ścianie EI 60 oznacza więc przejście o klasie EI 60. Dobór rozwiązania należy rozpocząć od wymagań projektowych dotyczących ściany lub stropu, a następnie ustalić odpowiednią grubość wełny i pozostałe elementy systemu.
Jak przygotować otwór i instalacje przed nałożeniem masy?
Przed montażem trzeba sprawdzić wymiary przejścia, przygotować instalacje i zapewnić właściwe podparcie płyt z wełny. Od tych czynności zależą przyczepność powłoki i zgodność uszczelnienia z dokumentacją techniczną.
- Sprawdź geometrię otworu – zmierz jego wymiary, określ stopień wypełnienia instalacjami oraz odległości między kablami i krawędziami zgodnie z wymaganiami karty produktu.
- Oczyść podłoże – ościeża, kable, koryta i rury muszą być pozbawione kurzu, oleju, smaru, wosku i luźnych fragmentów tynku. Zatłuszczenie powierzchni kabli jest jedną z najczęstszych przyczyn odspajania powłoki.
- Przytnij płyty z wełny do wymiarów otworu, pozostawiając niewielki naddatek zapewniający ścisłe przyleganie po wciśnięciu. Płyty docina się nożem. Otwory na kable i rury należy wykonać tak, aby nie pozostawiać pustych przestrzeni.
- Wypełnij szczeliny między płytami, instalacjami i ościeżami luźną wełną skalną o temperaturze topnienia co najmniej 1000°C oraz gęstości minimum 40 kg/m³. Następnie pokryj ją masą lub zastosuj odpowiedni kit akrylowy należący do tego samego systemu.
- Zaizoluj rury metalowe otuliną z wełny skalnej o gęstości co najmniej 40 kg/m³ i grubości od 30 do 100 mm. Długość izolacji musi odpowiadać wymaganiom dokumentacji.
- Zamocuj kołnierze do rur z tworzyw, jeżeli wymaga ich dany układ. Stosuje się pręty gwintowane M6 lub M8 z nakrętkami i podkładkami albo haki przy kołnierzu umieszczonym między dwiema płytami.
W przejściach stropowych płyty z wełny muszą mieć odpowiednie podparcie. Można oprzeć je na obramowaniu otworu lub zamontować od dołu z dodatkowym zabezpieczeniem przed wysunięciem pod własnym ciężarem. W stropach o grubości przekraczającej 150 mm dwie płyty 50 mm można rozsunąć na odległość do 170 mm i umieścić przy górnym oraz dolnym licu. Ułatwia to nakładanie powłoki z obu stron.
Otwory w ścianach lekkich wymagają obramowania zgodnego z zasadami systemu suchej zabudowy. Krawędzie zabezpiecza się płytą gipsowo-kartonową, aby wełna miała stabilne oparcie.
Jak nakładać PROMASTOP-CC – grubość, zużycie i czas schnięcia
PROMASTOP-CC jest masą gotową do użycia. Przed aplikacją należy ją dokładnie wymieszać. Producent dopuszcza rozcieńczenie wodą maksymalnie o 5%, zazwyczaj podczas nakładania natryskowego. Prace można prowadzić przy temperaturze podłoża i otoczenia od +10°C do +45°C.
Minimalna wymagana grubość suchej powłoki wynosi:
- na płytach z wełny mineralnej – 0,7 mm,
- na kablach, wiązkach, korytach i drabinkach – 1,0 mm,
- na małych korytach i rurkach z tworzywa o średnicy do 16 mm – 3,0 mm.
Zużycie masy wynosi 1,33 kg/m² dla suchej warstwy o grubości 0,7 mm. Na kablach i korytach wymagających powłoki 1 mm zapotrzebowanie jest odpowiednio większe. Uzyskanie grubości 3 mm na małych rurkach instalacyjnych wymaga nakładania kilku warstw.
Przy obliczaniu ilości materiału na budowę należy uwzględnić również nierówności powierzchni wełny i straty przy natrysku. Przyjmuje się na nie dodatkowe 10–15% masy.
Zasady nakładania:
- Pomaluj widoczne powierzchnie płyt z wełny po jednej stronie przegrody, obejmując powłoką również krawędzie płyt i ościeża otworu. Nie ma potrzeby malowania przylegających powierzchni ściany ani stropu.
- Pokryj kable, wiązki, koryta, drabinki, małe koryta i rurki na odcinku 100 mm od lica uszczelnienia po obu stronach przegrody. Powłoka musi obejmować cały obwód instalacji, również spód koryt.
- Nakładaj masę pędzlem, wałkiem lub natryskiem. Warstwa powinna być jednolita, ciągła i pozbawiona prześwitów wełny.
- Sprawdzaj grubość mokrej powłoki grzebieniem pomiarowym. Wynik trzeba odnieść do wymaganej grubości suchej warstwy, ponieważ podczas schnięcia powłoka staje się cieńsza.
Warstwa o grubości 1 mm wysycha po około 12 godzinach, natomiast pełną twardość osiąga po mniej więcej 48 godzinach. Każdą kolejną warstwę nakłada się dopiero po wyschnięciu poprzedniej. W chłodnych i wilgotnych pomieszczeniach schnięcie trwa dłużej, co trzeba uwzględnić w harmonogramie robót.
Wyschniętą powłokę można wykończyć farbami emulsyjnymi, akrylowymi i poliuretanowymi.
Jak wygląda typowe przejście kablowe krok po kroku?
Przykładem może być przejście koryta kablowego o szerokości 300 mm przez murowaną ścianę o grubości 240 mm i klasie EI 120. Otwór ma wymiary 500 × 400 mm.
Do wykonania uszczelnienia wykorzystuje się dwie płyty wełny o grubości 50 mm i gęstości 140 kg/m³. Po docięciu płyt i wykonaniu wycięć na koryto oraz kable pierwszą płytę umieszcza się przy jednym licu ściany, a drugą przy przeciwległym. Przestrzenie między kablami wypełnia się luźną wełną.
Następnie wykonawca pokrywa masą obie zewnętrzne powierzchnie płyt, ościeża otworu oraz kable wraz z korytem na długości 100 mm od ściany z każdej strony. Podczas nakładania sprawdza grubość mokrej powłoki. Po 48 godzinach można zamocować etykietę systemową zawierającą numer przejścia, datę, klasę EI 120 i nazwę wykonawcy.
W takim przykładzie prace przy jednym przejściu zajmują około godziny, nie licząc czasu potrzebnego na wyschnięcie masy.
Jak policzyć ilość PROMASTOP-CC na budowę i ile kosztuje wykonanie przejścia?
Zapotrzebowanie na PROMASTOP-CC oblicza się na podstawie powierzchni wymagających pokrycia, a nie samej liczby przejść. Trzeba uwzględnić powierzchnię płyt z wełny po jednej stronie wraz z ościeżami, powierzchnię kabli i koryt na długości 100 mm po obu stronach przegrody oraz ewentualne małe koryta i rurki, dla których przewidziano grubszą powłokę.
Przykładowe wyliczenie dla otworu 500 × 400 mm z korytem 300 mm i wiązką kabli:
- Wełna i ościeża: około 0,25 m² × 1,33 kg/m² = około 0,33 kg.
- Koryto z kablami: obwód około 0,7 m × 0,1 m × 2 strony = 0,14 m², przy grubości 1 mm około 1,9 kg/m², czyli około 0,27 kg.
- Rezerwa 15% na straty i nierówności: łącznie około 0,7 kg.
Jedno wiadro zawierające 12,5 kg masy wystarcza zatem orientacyjnie na 15–18 takich przejść. W dużych szachtach kablowych i przejściach stropowych o powierzchni 1 m² zużycie na pojedyncze uszczelnienie może wynosić 2–3 kg.
Koszt wykonania obejmuje więcej niż sam PROMASTOP-CC. Do kosztorysu trzeba doliczyć płyty z wełny o gęstości 140 kg/m³, luźną wełnę, otuliny do rur metalowych, kołnierze do rur z tworzyw, etykiety i robociznę. Koszt masy jest zwykle mniejszy niż koszt czasu potrzebnego na montaż całego przejścia. Ceny materiałów i stawki wykonawców należy sprawdzić w aktualnych ofertach.
Kto może wykonywać uszczelnienia przeciwpożarowe?
Przepisy nie wymagają osobnej licencji na wykonywanie uszczelnień przejść instalacyjnych. Wykonawca odpowiada jednak za zgodność robót z dokumentacją systemu i składa stosowne oświadczenie w dokumentacji powykonawczej.
Prace wykonują najczęściej firmy specjalizujące się w biernej ochronie przeciwpożarowej oraz elektrycy i instalatorzy przeszkoleni przez producenta. Szkolenie produktowe trwa zwykle jeden dzień. Obejmuje dobór układu na podstawie oceny technicznej, montaż wełny, nakładanie powłoki i dokumentowanie wykonanych zabezpieczeń.
Przy odbiorze rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych lub inspektor nadzoru sprawdza przede wszystkim zgodność przejść z ETA i projektem. Potrzebna jest więc dokumentacja, w tym zdjęcia wykonane na poszczególnych etapach montażu.
Jakie błędy przy stosowaniu PROMASTOP-CC spotyka się najczęściej?
Problemy z wykonaniem uszczelnień wynikają często z pośpiechu albo prób ograniczenia zużycia materiałów. Nawet pozornie niewielka zmiana względem przebadanego rozwiązania może oznaczać utratę potwierdzonej klasy odporności ogniowej.
Najczęstsze błędy to:
- Wełna o zbyt niskiej gęstości – zastosowanie zwykłej wełny do izolacji ścian zamiast płyt o gęstości 140 kg/m³ powoduje niezgodność przejścia z przebadanym układem.
- Zbyt cienka powłoka – nakładanie masy jedynie do uzyskania jednolitego koloru, bez pomiaru wymaganej grubości. Prześwitująca przez powłokę wełna wskazuje, że warstwa jest za cienka.
- Brak powłoki na kablach albo pokrycie ich wyłącznie od góry, z pominięciem spodniej części koryta.
- Przekroczenie 60% wypełnienia otworu instalacjami, szczególnie po dołożeniu kolejnych kabli do istniejącego przejścia.
- Dokładanie nowych kabli przez przebicie gotowego przejścia bez późniejszego uzupełnienia wełny i powłoki.
- Nakładanie w temperaturze poniżej +10°C lub na wilgotne i zapylone podłoże.
- Pominięcie oznakowania – bez etykiety zawierającej klasę, datę i dane wykonawcy inspektor nie może łatwo zweryfikować przejścia.
- Łączenie elementów różnych systemów, np. wełny i kołnierzy innego producenta, bez potwierdzenia takiego rozwiązania w dokumentacji technicznej.
Dla każdego przejścia dobrze przygotować protokół i zdjęcia przedstawiające stan przed zamknięciem otworu oraz po nałożeniu powłoki. Informacje o uszczelnieniach powinny znaleźć się w dokumentacji powykonawczej budynku. Przy późniejszych przeglądach lub zmianach instalacji ułatwi to ocenę stanu zabezpieczeń i zakresu potrzebnych napraw.
Jak kontrolować i konserwować uszczelnienia z PROMASTOP-CC w trakcie eksploatacji?
Uszczelnienia przeciwpożarowe powinny pozostawać sprawne przez cały okres użytkowania budynku. Ich stan kontroluje się podczas okresowych przeglądów technicznych oraz po każdej ingerencji w instalacje przechodzące przez przegrodę.
Kontrola obejmuje ciągłość powłoki, ewentualne pęknięcia i ubytki, stan płyt z wełny oraz obecność nowych kabli, które mogły zostać przeprowadzone przez otwór bez odtworzenia zabezpieczenia.
Uszkodzone fragmenty naprawia się tą samą masą po wcześniejszym oczyszczeniu podłoża. Przy dodawaniu instalacji trzeba uzupełnić wełnę, ponownie sprawdzić procent wypełnienia otworu i pokryć nowe kable powłoką na długości 100 mm od lica uszczelnienia.
Przejścia wykonane w podłogach wymagają zabezpieczenia przed nadepnięciem i obciążeniem, ponieważ wełna nie jest materiałem przenoszącym obciążenia mechaniczne. Otwarte wiadro PROMASTOP-CC należy szczelnie zamknąć i zużyć możliwie szybko. Masy nie wolno przechowywać w ujemnych temperaturach, a szczegółowe warunki składowania określa etykieta produktu.
Skuteczność zabezpieczenia z PROMASTOP-CC wymaga zachowania parametrów określonych w dokumentacji: odpowiedniej gęstości i grubości wełny, wymaganej warstwy suchej powłoki oraz prawidłowego zabezpieczenia instalacji. Gotowe przejście powinno zostać oznakowane i udokumentowane, aby podczas odbioru oraz późniejszych kontroli można było potwierdzić jego zgodność z oceną techniczną.
oficer Państwowej Straży Pożarnej
Kapitan Państwowej Straży Pożarnej, inżynier (SGSP 2018); od 2024 r. pełni obowiązki dowódcy zmiany w JRG KP PSP w Policach. Prowadzi firmę Filip Kiełek Probud i sklepzppoz.pl, zajmując się zabezpieczeniami ogniochronnymi i sprzętem PPOŻ.
- Strona www / portfolio
- Komunikat KP PSP Police — awans na kapitana (2021)
- Komunikat KP PSP Police — powierzenie obowiązków dowódcy zmiany (2024)
- E-mail: fkprobud@gmail.com
- Telefon: +48 730 100 441
Przy odbiorze chciałbym dostać zdjęcia także spod koryt, nie tylko pomalowanego frontu.
Przy PROMASTOP-CC przekonuje mnie dobieranie całego układu do konkretnej ściany i instalacji. Sama informacja, że masa jest ogniochronna, nie wystarczyłaby mi do zamówienia materiałów bez sprawdzenia pozostałych elementów.
Nie zgadza mi się opis malowania płyt. W instrukcji jest mowa o jednej stronie przegrody, a w przykładzie o obu zewnętrznych powierzchniach. Chciałbym jednoznacznego wskazania, którego układu dotyczy każda z tych informacji i jak to uwzględniono w obliczeniu zużycia. Przy takim zastosowaniu nie zostawiałbym wykonawcy wyboru interpretacji na podstawie kilku różnych fragmentów poradnika.
Jak długo można przechowywać otwarte wiadro, żeby wykorzystać resztę przy następnym etapie robót?
Przy PROMASTOP-CC zapytałbym także o naprawę po rozbudowie instalacji. Zależałoby mi na ustaleniu, kto sprawdza przejście po dołożeniu kabli i aktualizuje dokumentację, zamiast zostawiać to bliżej nieokreślonej kolejnej ekipie.
Szkolenie obejmujące dobór rozwiązań z dokumentacji brzmi sensowniej niż sam pokaz nakładania masy. Wybierając wykonawcę, poprosiłabym go o wskazanie konkretnego rozwiązania, na którym opiera wycenę, a nie tylko o potwierdzenie odbycia szkolenia.
Grubość powłoki interesowałaby mnie bardziej niż to, czy powierzchnia wygląda równo.
Godzina pracy przy jednym przejściu nie byłaby dla mnie podstawą planowania całej budowy. Chciałabym wiedzieć, czy w przykładzie uwzględniono przygotowanie dostępu, czyszczenie instalacji i dokumentowanie kolejnych etapów. Otwór na wygodnej wysokości potraktowałabym inaczej niż ciasny szacht z gęsto ułożonymi kablami. Bez tych informacji nie przenosiłabym czasu z przykładu wprost do harmonogramu wykonawcy.
Przed zamówieniem PROMASTOP-CC chciałabym osobno omówić przejścia przez ściany i przez stropy. Przy tych drugich zapytałabym przede wszystkim o zabezpieczenie otworu przed nadepnięciem podczas dalszych prac, nie tylko o samo uszczelnienie.