Muzea Szczecina to przede wszystkim oddziały Muzeum Narodowego: gmach główny na Wałach Chrobrego, Muzeum Historii Szczecina w gotyckim Ratuszu Staromiejskim, Centrum Dialogu Przełomy na placu Solidarności oraz ekspozycje sztuki dawnej i współczesnej przy ulicy Staromłyńskiej. Do tego dochodzą Zamek Książąt Pomorskich, Muzeum Techniki i Komunikacji w dawnej zajezdni tramwajowej, Morskie Centrum Nauki na Łasztowni, podziemne trasy w schronie przy dworcu oraz Piwnice Starki. Najważniejsze obiekty można zobaczyć podczas jednego dnia spaceru przez centrum. Weekend pozwala zwiedzić je bez pośpiechu. Godziny otwarcia, dni bezpłatnego wstępu i ceny biletów zmieniają się, dlatego przed wizytą trzeba sprawdzić aktualne informacje na stronach placówek.
Przewodnik przyda się turystom planującym pobyt w Szczecinie, mieszkańcom zainteresowanym historią miasta, rodzinom z dziećmi oraz nauczycielom organizującym wycieczki. Opisujemy zbiory poszczególnych muzeów, podpowiadamy, które wybrać przy ograniczonym czasie i jak zaplanować trasę zwiedzania.
Jakie oddziały ma Muzeum Narodowe w Szczecinie?
Muzeum Narodowe w Szczecinie jest największą instytucją muzealną Pomorza Zachodniego. Jego oddziały znajdują się w różnych częściach centrum i mają odrębne profile, dlatego najlepiej traktować je jako osobne miejsca do zwiedzania.
- Gmach główny, Wały Chrobrego – monumentalny budynek z początku XX wieku, stojący na tarasach nad Odrą. Mieści ekspozycje sztuki antycznej, w tym szczecińską kolekcję Dohrnów z rekonstrukcjami antycznych posągów z brązu, zbiory etnograficzne kultur pozaeuropejskich z wystawą afrykańską oraz wystawy czasowe. Taras widokowy przed muzeum należy do najczęściej fotografowanych miejsc w Szczecinie.
- Muzeum Historii Szczecina, Ratusz Staromiejski – gotycki ratusz na Podzamczu, odbudowany po wojnie. Ekspozycja przedstawia dzieje miasta od średniowiecza po XX wiek. Można zobaczyć pamiątki cechowe, dawne widoki Szczecina, skarby odnalezione podczas wykopalisk i wyposażenie mieszczańskich domów.
- Centrum Dialogu Przełomy, plac Solidarności – podziemny pawilon przy filharmonii, poświęcony powojennej historii Szczecina. Wystawa obejmuje przesiedlenia, stalinizm, wydarzenia Grudnia ’70, Sierpnia ’80 i okres stanu wojennego. Narrację budują materiały multimedialne, nagrania świadków i rekonstrukcje wnętrz.
- Muzeum Tradycji Regionalnych, ul. Staromłyńska – mieści się w dawnym Pałacu Sejmu Stanów Pomorskich. Prezentuje sztukę dawną, kulturę dworską Gryfitów, rzemiosło artystyczne, pomorską sztukę sakralną oraz wystawę poświęconą sztuce na dworze książąt pomorskich.
- Muzeum Sztuki Współczesnej, ul. Staromłyńska – znajduje się po drugiej stronie ulicy. Pokazuje kolekcję polskiej sztuki XX i XXI wieku oraz wystawy czasowe współczesnych artystów.
Między oddziałami można przejść w kilkanaście minut. Jeśli muzeum oferuje bilet łączony, zwiedzenie kilku ekspozycji kosztuje mniej. Przed przyjazdem dobrze też sprawdzić dzień bezpłatnego wstępu na wystawy stałe, ponieważ instytucje państwowe mają obowiązek udostępniać je bez opłat raz w tygodniu.
Co zobaczyć w Zamku Książąt Pomorskich?
Zamek Książąt Pomorskich był siedzibą dynastii Gryfitów. Po zniszczeniach wojennych odbudowano go w stylu renesansowym. Obecnie działa tu instytucja kultury z wystawami, salą koncertową i kinem, a na zamkowych dziedzińcach latem organizowane są koncerty. Zwiedzających przyciągają ekspozycje stałe i czasowe, krypta z sarkofagami książąt pomorskich, Cela Czarownic opowiadająca o procesach o czary, makieta dawnej warowni oraz wieża widokowa z panoramą Starego Miasta i portu.
Zwiedzanie z przewodnikiem trwa około godziny i obejmuje również miejsca niedostępne podczas samodzielnej wizyty. Z zamku w kilka minut można dojść do Ratusza Staromiejskiego, placu Solidarności i Wałów Chrobrego. Część sal bywa zamykana podczas wydarzeń kulturalnych, dlatego przed przyjazdem najlepiej sprawdzić aktualny program.
Które muzea Szczecina są najlepsze dla dzieci i rodzin?
Dzieciom zwykle najbardziej podobają się miejsca, w których mogą samodzielnie uruchamiać urządzenia, dotykać eksponatów i eksperymentować. W Szczecinie są trzy obiekty szczególnie interesujące pod tym względem.
- Morskie Centrum Nauki na Łasztowni – nowoczesne centrum nauki w budynku przypominającym kadłub statku. Interaktywne stanowiska dotyczą żeglugi, fizyki wody, nawigacji, budowy statków i ekologii Bałtyku. Są tu również planetarium i symulatory. Na zwiedzanie potrzeba 2–3 godzin. W weekendy i ferie najlepiej kupić bilety wcześniej.
- Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki – znajduje się w zabytkowej zajezdni tramwajowej z początku XX wieku przy ulicy Niemierzyńskiej. W zbiorach są stare tramwaje, autobusy, samochody i motocykle, w tym pojazdy szczecińskiej marki Stoewer, oraz oryginalne wyposażenie zajezdni. Do części pojazdów można wsiąść, a muzeum organizuje także warsztaty.
- Centrum Dialogu Przełomy – ze względu na tematykę najlepiej sprawdza się ze starszymi dziećmi i młodzieżą. Multimedialna ekspozycja przypomina przejście przez scenografię z filmami, dźwiękami i rekonstrukcjami, w tym sklepem z czasów PRL.
Gmach główny Muzeum Narodowego oferuje zwykle zajęcia edukacyjne i weekendowe warsztaty rodzinne. Wymagają wcześniejszych zapisów, więc program trzeba sprawdzić przed przyjazdem. Ratusz Staromiejski i Muzeum Tradycji Regionalnych mają bardziej klasyczny charakter i lepiej nadają się do zwiedzania z dziećmi w wieku szkolnym.
Jakie nietypowe muzea i trasy podziemne ma Szczecin?
Poza tradycyjnymi muzeami w Szczecinie działają miejsca związane z mniej znanymi fragmentami historii miasta.
- Podziemne trasy turystyczne w schronie przy Dworcu Głównym – jeden z największych schronów cywilnych w Polsce. Powstał podczas II wojny światowej, a później został przystosowany do funkcji schronu przeciwatomowego. Można wybrać trasę wojenną lub poświęconą zimnej wojnie. Zachowały się oryginalne elementy wyposażenia, korytarze i sale położone kilkanaście metrów pod ziemią. Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem o ustalonych godzinach. Temperatura wewnątrz przez cały rok wynosi kilkanaście stopni.
- Piwnice Starki – podziemne magazyny, w których od dziesięcioleci w dębowych beczkach leżakuje starka, tradycyjna wódka żytnia. Zwiedzający poznają historię trunku i proces jego leżakowania. Wejścia są dostępne tylko dla dorosłych, po wcześniejszej rezerwacji.
- Trafostacja Sztuki – galeria sztuki współczesnej w dawnej stacji transformatorowej przy ulicy Świętego Ducha. Organizuje wystawy czasowe artystów polskich i zagranicznych. Nie jest muzeum w ścisłym znaczeniu, ale uzupełnia ofertę miasta dla osób zainteresowanych sztuką.
- Muzeum Geologiczne Uniwersytetu Szczecińskiego – niewielka ekspozycja minerałów, skamieniałości i skał Pomorza. Działa w ograniczonych godzinach i jest przeznaczona przede wszystkim dla pasjonatów geologii oraz grup szkolnych.
- Wieża Bismarcka i Cmentarz Centralny – nie są muzeami, lecz pozwalają lepiej poznać historię Szczecina. Cmentarz Centralny należy do największych w Europie i ma własną trasę zwiedzania, prowadzącą przez kwatery zasłużonych oraz zabytkowe nagrobki.
Niektóre miejsca są dostępne sezonowo lub tylko w wybrane dni tygodnia. Schron i Piwnice Starki wymagają rezerwacji, dlatego najlepiej najpierw ustalić godziny tych wizyt, a dopiero później zaplanować pozostałe atrakcje.
Jak zaplanować zwiedzanie muzeów Szczecina w jeden dzień i w weekend?
Centrum Szczecina jest stosunkowo zwarte. Większość muzeów znajduje się w promieniu dwóch kilometrów od Zamku Książąt Pomorskich, więc można przygotować trasę pieszą bez korzystania z komunikacji miejskiej.
Jeden dzień, trasa piesza:
- Rano zwiedzanie gmachu głównego Muzeum Narodowego na Wałach Chrobrego, połączone ze spacerem po tarasach i oglądaniem panoramy Odry.
- Przejście bulwarem do Centrum Dialogu Przełomy na placu Solidarności. Na wystawę trzeba przeznaczyć około 1,5 godziny.
- Po południu Zamek Książąt Pomorskich oraz Ratusz Staromiejski z Muzeum Historii Szczecina. Oba obiekty dzieli kilka minut spaceru.
- Wieczór na Podzamczu lub Łasztowni, skąd przez most można oglądać podświetlone Wały Chrobrego.
Weekend:
- Dzień pierwszy według powyższej trasy, uzupełniony o Muzeum Tradycji Regionalnych i Muzeum Sztuki Współczesnej przy ulicy Staromłyńskiej.
- Dzień drugi: Morskie Centrum Nauki na Łasztowni, następnie przejazd tramwajem do Zajezdni Sztuki przy Niemierzyńskiej i na zakończenie wcześniej zarezerwowana trasa w schronie przy dworcu.
Większość muzeów jest zamknięta w poniedziałki, a kasy biletowe kończą sprzedaż zwykle pół godziny przed zamknięciem ekspozycji. W weekendy w Centrum Dialogu Przełomy i Morskim Centrum Nauki mogą tworzyć się kolejki, dlatego wizytę najlepiej zaplanować rano. Przy zwiedzaniu większej liczby obiektów można sprawdzić, czy miasto oferuje kartę turystyczną obejmującą komunikację miejską i zniżki do muzeów.
Ile kosztuje zwiedzanie muzeów w Szczecinie?
Bilety do oddziałów Muzeum Narodowego i Zamku Książąt Pomorskich są umiarkowanie drogie w porównaniu z muzeami w Warszawie czy Krakowie. Więcej kosztuje wstęp do Morskiego Centrum Nauki, podobnie jak do większości nowoczesnych centrów nauki. Dzieci, uczniowie, studenci i seniorzy mogą korzystać z ulg, a rodziny z biletów rodzinnych. Ceny zmieniają się w kolejnych sezonach, dlatego aktualnych kwot najlepiej szukać na stronach placówek i w punktach informacji turystycznej.
Które muzea Szczecina wybrać, gdy masz tylko dwie godziny?
Podczas krótkiej przerwy w podróży lub przesiadki najlepiej wybrać miejsce odpowiadające zainteresowaniom i położone niedaleko aktualnej lokalizacji.
- Historia XX wieku – Centrum Dialogu Przełomy. Na przejście całej wystawy wystarczy około półtorej godziny. Plac Solidarności z filharmonią znajduje się na trasie między dworcem a Wałami Chrobrego.
- Sztuka i architektura – gmach główny Muzeum Narodowego i tarasy Wałów Chrobrego. Nawet bez zwiedzania wystaw sam budynek i panorama portu uzasadniają spacer.
- Dzieci – Morskie Centrum Nauki, jeśli jesteś na Łasztowni, albo Zajezdnia Sztuki, gdy zależy ci na krótszej wizycie bez kolejek.
- Klimat starego miasta – Zamek Książąt Pomorskich z wieżą widokową i Ratusz Staromiejski z Muzeum Historii Szczecina. Obiekty leżą tak blisko siebie, że można odwiedzić oba w ciągu dwóch godzin.
- Coś, czego nie ma gdzie indziej – schron przy dworcu, pod warunkiem wcześniejszej rezerwacji. Od peronów do wejścia jest zaledwie kilkadziesiąt metrów.
Przy dwóch godzinach rozsądniej skupić się na jednym muzeum niż próbować pobieżnie zwiedzić trzy. Dotyczy to szczególnie Centrum Dialogu Przełomy i Morskiego Centrum Nauki, których ekspozycje wymagają czasu.
Przykład trasy rodzinnej z dziećmi w wieku szkolnym
Rodzina z dwójką dzieci w wieku 8 i 12 lat może rozpocząć sobotę o 10:00 od Morskiego Centrum Nauki, korzystając z biletów kupionych wcześniej przez internet. Po dwóch i pół godzinie zwiedzania można przejść przez most na Podzamcze na obiad, a po południu odwiedzić Zamek z wieżą widokową i Ratusz Staromiejski. Centrum Dialogu Przełomy można zostawić na niedzielny poranek, kiedy kolejki są mniejsze, a dzień zakończyć w Zajezdni Sztuki. Taki podział, z jednym większym obiektem rano i krótszymi wizytami po południu, pozwala uniknąć nadmiernego zmęczenia dzieci.
Jak dojechać do muzeów Szczecina i gdzie zaparkować?
Główne muzea znajdują się w śródmieściu i na Łasztowni. Między większością z nich można poruszać się pieszo, tramwajem lub rowerem miejskim. Z Dworca Głównego do Zamku Książąt Pomorskich i Ratusza Staromiejskiego idzie się około kwadransa. Schron z podziemnymi trasami leży tuż przy dworcu, więc jego zwiedzanie można zaplanować na początek lub koniec pobytu. Do Wałów Chrobrego i placu Solidarności dojeżdżają tramwaje, a przystanki znajdują się kilka minut spacerem od muzeów. Przy Zajezdni Sztuki na ulicy Niemierzyńskiej tramwaj zatrzymuje się niemal przed wejściem.
Przyjeżdżając samochodem, najlepiej zostawić go w jednym miejscu na cały dzień. Można skorzystać ze strefy płatnego parkowania w centrum albo z parkingów na Łasztowni. Stamtąd przez most Długi do Starego Miasta jest kilka minut pieszo. Przy samych Wałach Chrobrego znalezienie miejsca w sezonie bywa trudne, a podczas imprez żeglarskich część ulic jest zamykana. Parking przy Morskim Centrum Nauki na Łasztowni w weekendy zapełnia się zwykle przed południem.
Osoby z ograniczoną mobilnością mogą korzystać z wind i pochylni w Centrum Dialogu Przełomy, Morskim Centrum Nauki oraz gmachu głównym Muzeum Narodowego. Ratusz Staromiejski, Zamek i przede wszystkim schron mają natomiast schody oraz wąskie przejścia. O szczegółowe warunki dostępności najlepiej zapytać placówkę podczas rezerwacji.
Kiedy najlepiej odwiedzić muzea Szczecina?
Od października do kwietnia ruch turystyczny jest znacznie mniejszy, a jesienią często rozpoczynają się nowe wystawy czasowe. Wiosną i jesienią przypada też Noc Muzeów, podczas której wiele szczecińskich placówek działa do późnych godzin, oferując dodatkowy program i wstęp bezpłatny lub za symboliczną opłatą.
Latem zwiedzanie można połączyć z wydarzeniami nad Odrą, trzeba jednak liczyć się z większym ruchem w weekendy. Podczas ferii zimowych i wakacji muzea organizują zajęcia dla dzieci. Zapisy na nie rozpoczynają się zwykle kilka tygodni wcześniej.
Jakich błędów uniknąć przy zwiedzaniu muzeów Szczecina?
Przed przyjazdem dobrze sprawdzić kilka kwestii, które mogą wpłynąć na plan zwiedzania.
- Planowanie wizyty na poniedziałek – to najczęstszy dzień zamknięcia muzeów. Godziny i dni otwarcia trzeba sprawdzić przed wyjazdem.
- Przyjście do schronu lub Piwnic Starki bez rezerwacji – zwiedzanie odbywa się w grupach o stałych godzinach, a w sezonie miejsca mogą szybko się kończyć.
- Traktowanie oddziałów Muzeum Narodowego jako jednego budynku – placówki są rozrzucone po centrum i każda ma własny harmonogram.
- Zbyt mało czasu na Centrum Dialogu Przełomy – wystawa zawiera dużo materiałów, nagrań i relacji. Pół godziny nie wystarczy, aby spokojnie się z nimi zapoznać.
- Pominięcie Łasztowni – wyspa po drugiej stronie Odry, z Morskim Centrum Nauki, Starą Rzeźnią i bulwarami, jest jedną z najciekawszych części współczesnego Szczecina. Łatwo ją przeoczyć, ograniczając spacer do Starego Miasta.
- Zwiedzanie w sezonie w godzinach szczytu – w lipcu, sierpniu i podczas imprez żeglarskich na Wałach Chrobrego muzea najlepiej odwiedzać rano, a bulwary zostawić na wieczór.
Przed wyborem muzeum można również przejrzeć aktualne wystawy czasowe. Gmach główny, Muzeum Sztuki Współczesnej i Trafostacja regularnie prezentują ekspozycje, które mogą okazać się ciekawsze od zbiorów stałych.
Muzea Szczecina pozwalają poznać kolejne okresy historii miasta. Zamek i Pałac Sejmu Stanów Pomorskich przybliżają czasy Gryfitów, Ratusz i kolekcje na Wałach Chrobrego pokazują dzieje pruskiego i niemieckiego Stettina, a Centrum Dialogu Przełomy i schron przy dworcu opowiadają o powojennym polskim Szczecinie. Większość tych miejsc znajduje się w centrum, więc można odwiedzić je podczas spaceru bez konieczności korzystania z samochodu.
Przewodnik turystyczny
Jacek Woch jest przewodnikiem turystycznym i właścicielem North Guide w Szczecinie. Prowadzi spacery miejskie, wycieczki po Pomorzu Zachodnim oraz zwiedzanie portu podczas rejsów z komentarzem przewodnickim.
- E-mail: biuro@northguide.pl
- Telefon: +48 508 182 038
W muzeum wolę obejrzeć jedną wystawę dokładnie niż odhaczyć cały budynek.
Muzeum Techniki i Komunikacji wybrałbym nie tylko na wyjście z dziećmi. Dawne tramwaje i szczecińska motoryzacja interesują mnie bardziej niż kolejna galeria obrazów, więc u mnie ten punkt byłby pierwszy.
Plan na pierwszy dzień weekendu jest dla mnie zbyt napięty. Przy tylu ekspozycjach zabrakłoby mi czasu na czytanie opisów, spokojny obiad i zwykły spacer między budynkami. Wolałabym dwa miejsca wybrane pod własne zainteresowania, a resztę zostawić na kolejny przyjazd. Bliskość na mapie nie jest dla mnie powodem, żeby koniecznie wejść wszędzie.
Zacząłbym od Muzeum Geologicznego, bo minerały ciekawią mnie bardziej niż duże wystawy historyczne.
Przy dostępności brakuje mi rozróżnienia między wejściem do budynku a dotarciem do wszystkich sal. Przed wyjściem z osobą poruszającą się na wózku chciałabym wiedzieć również, gdzie są miejsca odpoczynku i dostępna toaleta.
Centrum Dialogu Przełomy zostawiłbym na osobną wizytę. Najbardziej przyciągają mnie nagrania świadków, więc szkoda byłoby przerywać słuchanie tylko dlatego, że zaraz trzeba biec dalej. Zależałoby mi również na chwili po wyjściu, żeby porozmawiać o usłyszanych historiach. Taki sposób poznawania miasta odpowiada mi bardziej niż zapamiętywanie kolejnych dat i nazwisk z tablic.
Czy można dopisać, które warsztaty rodzinne nadają się dla przedszkolaków, a które dla starszych dzieci?
Najpierw zdecydowałbym, czy mam ochotę na samodzielne oglądanie, czy na słuchanie przewodnika. Od tego uzależniłbym trasę, bo nie zawsze mam ochotę dostosowywać tempo do całej grupy.
Trafostację Sztuki sprawdziłabym przed układaniem reszty dnia. Konkretna wystawa czasowa mogłaby mnie bardziej przyciągnąć niż najbardziej znane zabytki, dlatego nie zostawiałabym sztuki współczesnej wyłącznie jako dodatku.
Multimedia nie byłyby dla mnie wystarczającym powodem, żeby wybrać wystawę dla dziecka. Wolałbym wcześniej znać tematykę, sugerowany wiek i wiedzieć, czy można skrócić zwiedzanie. Przy trudnych wydarzeniach historycznych potrzebuję więcej informacji niż zapewnienia o atrakcyjnej scenografii. Nie każde wyjście musi być lekkie, ale chciałbym wiedzieć, na jaką rozmowę z dzieckiem się przygotować.
Przy kilku wejściach sprawdziłabym możliwość kupienia biletu łączonego, ale nie dokładałabym wystaw tylko po to, żeby się zwrócił. Wolę dopasować wydatki do własnej trasy niż trasę do promocji.
W muzeach szukam przede wszystkim codzienności: przedmiotów z mieszkań, dawnych widoków ulic, rzeczy używanych w pracy. Mniej ciągnie mnie do wielkich dat i reprezentacyjnych sal, więc przed zakupem biletu obejrzałbym przykładowe eksponaty, a nie wyłącznie zdjęcia budynku. Chętnie zobaczyłbym w przewodniku po jednym takim przykładzie przy każdej placówce. Łatwiej byłoby mi wtedy znaleźć coś dla siebie, bo sama etykieta „historia miasta” mieści bardzo różne tematy, a nie wszystkie ciekawią mnie jednakowo.